Uxío Novoneyra. Os eidos (1955).

Moreda das morodellas!

Nogueiras freixos da Barxa!

A Boca do Couto! As Augas

i a Devesa da Rogueira!

Baixando terra fragosa

dende a Fontiña da Rosa

hastr’o muíño das edras

peta a auga nas pedras

foza nas portas un touro

tecen as mozas na tea

un monte lonxe fumea

e vai muñando o boi louro...

 

( Moreda das morodellas! )

[ Tecedora ]

 

Manuel María. Terra Cha (1954). Labrego.

¡Pra escravo o labrador!

No Inverno móllase.

No Vrao derréteo o calor.

A súa vida é incerta:

ó sementar non sabe

se acerta ou non acerta.

Pra lograr unha anada

ten que contar co sol

coa auga, coa xeada...

Como a terra é cega

se lle da froito un ano

o que ven, xa llo nega.

Así vive o labrador:

¡comendo pan regado

con sangue e sudor!

( Labrego )

 

Manuel María. Terra Cha (1954).Cantiga de romaxe pra ir ó San Ramón de Vilalba

Hemos buscar ós Camba, xente galega e cordial:

¡Pepa, Cristina e Alfonso, bon como o pan candeal!

            Coa ledicia por bandeira.

Veremos a Carmen Prieto, a Pablo Pena de Olano

¡e ó doutor Plácido Orosa, tan falador e humano!

            Coa ledicia por bandeira.

( Cantiga de romaxe pra ir ó San Ramón de Vilalba )

 

Manuel María. Terra Cha (1954). Barro.

1

Estes dous povos, Bonxe e Silvarrei

tan soio teñen barro de boa lei.

As terras son malas, malas, malas

e de pouco ou de nada val labralas:

¡teñen barro somentes e barreiros!

¡No país non hai outros caharreiros

que lle teñan ó seu oficio tanta lei

como as xentes de Bonxe e Silvarrei!

2

En Silvarrei non hai cacho nin cacharro

pois xa ninguén traballa o barro.

En Bonxe somentes o Manuel do María

e o Indalecio sosteñen, día a día,

a tradición da vella alfarería

pola que digo, tristeiro, esta elexía.

( Barro )

 

Manuel María. Terra Cha (1954). A virxe dos milagros de Saavedra.

Soio che traio por flor

a pobreza dun cantar,

tenrura do meu amor

¡e toda a noite a ruar!

Na alma traio soidá;

no corazón unha aurora.

¡Ti reinas na Terra Chá!

¡Eu son labrego, señora!

( A virxe dos milagros de Saavedra )

Bernardino Graña. Profecía do mar (1966). Lázaro mariñeiro.

E xusto enfraquecer pero ter ansias,

estar sen as mans e andar cos cotovelos,

sen pernas e tentar subir aos montes,

sen aire e respirar sequera versos.

Non quedes co teu corpo así, contigo,

sen guerra xa, centrándote no escuro

dun soño que apodrece e vai fedendo

porque te fai un morto e come o mundo.

Paciencia, mariñeiro, e rabia e pulo,

senón perdido estás... Toma tabaco.

Fuma. Descansa. Agüenta. Colle forzas.

Levántate outra vez. ¡Ao mar o barco!

( Lázaro mariñeiro )

 

Bernardino Graña. Profecía do mar (1966). O gato da tasca mariñeira.

Beben viño coñac

berran discuten contan chistes mascan

un pouco de xamón tal vez chourizo

o gato ulisca cheira mira agarda

vai á cociña vense ao mostrador quixera

un anaquiño de boa carne un chisco

de tenrura algún queixo unha migalla.

Aquí non hai vagadas nin roncallos

non se ven os cabezos nin as praias

o taberneiro bule saúda cobra sirve fala

cambea mil pesetas chama á muller á berros

e contesta ao teléfono ás chamadas

e os homes berran moito cheos de ira

e rin e danse a man e nada pasa.

            

( O gato da tasca mariñeira)

Bernardino Graña. Profecía do mar (1966). Materia.

¡Ah, tremede e pregade ladaíñas,
e vixiade a materia acogotada,
os que tedes un corpo e non brincades,
os da lata da vida sen abrila!
 
Ide á sombra ou á cama con coidado.
Velarán policías e soldados.
Mais fuxide, homes bos, fuxide areas,
se se esperta esa lava que non dorme.

 

(Materia)

Manuel María. Terra Cha (1954). Sementeira.

Na agra a luz é lene e apardada.
Vai a ser a terra sementada.
Andan unhos homes a botar a anada.
Outros, cos bois, fan a sucada.
A terra déixase abrir, muda e calada.
Os sucos son xeometría namorada:
homes e bois non saben nada...
¡As labandeiras na terra traballada
andan por entremedias da xugada!

( Sementeira)

 [labrego]

Uxío Novoneyra. Os eidos II (1974).

Pacen as ovellas na restrella

i as cabras nas cembras.

Na pena

o pastor i o can en rodela.

Baixa a viceira pola calella

tropicando nas pedras

depinicando na edra.

-Xebriña xebra xebra xebra xebra!

 (Pacen as ovellas na restrella)

Uxío Novoneyra. Os eidos (1955).

-Fiandeiriña delgada

sempre metida a fiar

sempre a fiar e a soñas

para logo non ser nada.

-Para logo non ser nada

eso inda está por ver

e pois cas frebas do liño

ó torcelas de camiño

algo se ha de prender.

-Algo se ha de prender

i afé que tiñas razón

que eu estábache mirando

sin deñar que encantenón

íbame indo namorando.

 ( Fiandeiriña delgada )

Uxío Novoneyra. Os eidos (1955).

Fiandeira namorada

que fías detralo lume

cos ollos postos nas chamas

roxiñas brancas i azules.

Fiandeiriña que fías

nas noites do longo inverno

as liñas máis delgadiñas

co fío do pensamento.

Cai a neve quedo fóra

riba dos teitos calada

mentres ti fías e soñas

nunha cousiña lonxana...

( Fiandeira namorada )

Uxío Novoneyra. Os eidos (1955).

Pastora que pásala vida

no monte soliña!

Pastora que fías e cantas

ca roca á illarga!

Pastora que cantas e fías

lá branca merina!

Pastora que fías e cantas

á tardiña baixa!

Pastora que cantas e fías

á alta seriña!

 (Pastora que pásala vida)

Ramón Cabanillas. Parte III varias. O boi

...e cando do labrego á voz de alento o envolves en olladas de candura.

(O boi)

Ramón Cabanillas. O que non morreu. A cadea.(1917)

Cubrirono cunha lousa na que uns mañosos canteiros en longos dias labraran a imaxe do cabaleiro no traxe de mata-mouros que usara naqueles tempos en que saia do pazo o frente dos seus arqueiros.

Ramón Cabanillas. Camiños no tempo (1949). Na casa de Nazaret.

A virxe fria

no fuso

brancas folerpas

de lan,

a galorpa carpinteira

chirra que te chirraras.

Diante do forno do oleiro

xogan Xesus e San Xoan,

o que ha de morrer na cruz

e o profeta do Xordan.

San Xoan, diviño obreiro

de longo e profundo ollar,

vai tallando paxariños

en barro mol e levian.

O neno Xesus, sorrindo,

vainos pousando na man,

dalles un bicos...e os pàxaros rompen

rompen, chiando, a voar!

Manuel Curros Enríquez. Aires da miña terra. Na chegada a Ourense da primeira locomotora (1880)

Velahí ven, velahí ven avantando
cómaros e corgas, e vales, e cerros.
¡Vinde vela, mociños e mozas!
¡Saludaina, rapaces e vellos!

Por onde ela pasa
fecunda os terreos,
espértanse os homes,
frolecen os eidos.

Velahí ven, velahí ven, tan houpada,
Tan milagrosiña, con paso tan meigo,
Que parece unha Nosa-Señora,
Unha Nosa-Señora de ferro.

Francisco Añón. (...). A leiteira (1886)

Ergome ao abrir do día
inda alumea o luceiro,
e en chegando a algún regueiro
bautizo con auga fría
o leite do meu pucheiro,
porque mellor aproveite,
¿Quen merca o leite?

Rosalía de Castro. Cantares Gallegos (1863). Poema 3

Falás como un abogado,
e calquera pensaría
que deprendestes nos libros
tan váreas palabrerías.

...

Xa recolleron ó gando
que pastaba na curtiña (...)

Rosalía de Castro. Cantares Gallegos (1863). Poema 5.

Costureiriña

comprimenteira,

sacha no campo,

malla na eira,

lava no río,

vai apañar

toxiños secos

antre o pinar.

(...)

Costureiriña

do carballal,

colle unha agulla,

colle un dedal;

cose os buratos de ese teu cós,

que andar rachada

non manda Dios.